Cmentarz parafialny i kaplica

Oraz inne miejsca pochówków

Nie wszyscy zdają sobie sprawę z tego, że na terenie parafii Tuchowicz znajduje się kilka większych i  mniejszych cmentarzy. Najdawniejsze miejca pochówków pochodzą z 1764 roku. (tego roku sięgają najstarsze zachowane księgi zgonów).

Świątynia i cmentarz przykościelny

W 1764 roku zmarłych grzebano w świątyni, a także na cmentarzy przykościelnym. W obrębie świątyni grzebano szlachetnie urrodzonych, mieszczan, dobrodziejów parafii oraz zamożnych parafian. Wśród pochowanych podposadzą świątyni są także dzieci, m.in. córka organisty. 

Równocześnie pochówków dokonywano na cmentarzy przykościelnym. Istaniły tam conajmniej 3 rzędy grobów. Do dziś dnia zachowały się 3 duże groby: Rozalii Hemplowej z Dmochowskich, Joachima Hempla i prawdopodobnie Anastazji Sosnowskiej z Dmochowskich.

Cmentarz w polu

Obecny cmentarz "w polu" został założony na przełomie 1828 i 1829 roku na gruntach przekaznych przez ówczesnego właściciela miasteczka Joachima Hempla. Do dnia dziesiejszego powierzchnia cmentarza wielokrotnie się zwiększała.

Współcześnie cmentarz można podzielić na kilka sektorów. Od dwóch bocznych bram przez środek niekropolii przebiega aleja, przy której znajduje się większość grobów osób zasłużonych dla parafii oraz poległych w II wojnie światowej.

Na części nieogrodzonej, przylegającej do właściwego cmentarza  w latach 30tych XX wieku dokonano kilkudziesięciu pochówków. Nie są, to jak możnaby przypuszczać, groby samobójców, lub ludzi wyjętych spod prawa. W I połowie XX wieku zaczęło brakować miejsca na pochówek w obrębie murów nekropolii, próbowano, więc powiększyć jej teren właśnie o tereny przylegające do niej od strony północno wschodniej. Prawdopodobnie z powodu nachodzenia wody, pochówków tych zaniechano. Część grobów to jedynie usypane kopczyki, na niektórych znajdują się krzyże, a niektóre, jak np grób czternastoletniej Kamilii Maciaszek zmarłej w 1930 roku nie różnią się niczym od nagrobków w obrębie murów.

Kaplica cmentarna

Była ona wykorzystywana do nabożeństw podczas remontu drewnianej świątyni, a także po jej pożarze, do czasu budowy nowego kościoła.

W krypcie pod kaplicą znajdują się 3 trumny: ks. Adama Byszewskiego, jego matki oraz siostry.

W 1935 roku proboszcz Pniewski prosił o zgodę na poświęcenie świątyni, ponieważ nie zachowały się żadne dokumenty świadczące o tym, że była ona poświęcona wcześniej. 13 września 1935 wydano dekret erygujący kaplicę pw. Podwyższenia Krzyża Świętego.

Pochówki poza cmentarzem parafialnym

Pochówki poza poświęconą ziemią odbywały się w dwóch przypadkach - w czasie epidemii oraz podczas bitew i potyczek.

Na terenie parafii zachowały się:

• pozostałości cmentarza cholerycznego w Anoninie (1831 i 1873 rok)
• cmentarz choleryczny w okolicach Szyszek (1831 rok - lokalizacja nieznana)
• cmentarze wojenna w okolicach Jedlanki, Lipniaka i Szyszek

Źródło:  "Tuchowicz - Dzieje parafii i miejscowości" M. Bilska, M. Świder i portal www.zastawie-netau.net