Historia parafii

Tuchowicz - jedna z najstarszych parafii naszego regionu

Parafia Tuchowicz powstała jako pierwsza wyodrębniona z parafii Łuków. W latach 1350-51 zostaje wymieniana w spisie świętopietrza. Trudno podać dokładną datę powstania parafii, ponieważ brak jest dokumentów źródłowych. Nie zachowały się dokument fundacyjny ani erekcyjny.

Parafia była fundowana przez rodzinę Kanimirów, którzy już w 1422 roku, co potwierdzają źródła, byli właścicielami Tuchowicza, a później także innych miejscowości w jego pobliżu. Należało do nich prawo patronatu nad parafią.

Położenie i granice parafii

Parafia leżała przy szlaku komunikacyjnym, łączącym drogę wiodącą wzdłuż Wisły z drogą prowadzącą przez Kock i Łuków na północ.

Długosz opisując, dość pobieżnie, parafie Ziemi Łukowskiej w Liber beneficiorum. Podaje, że do omawianej parafii należały: Tuchowicz, Jeleniec, Wola Jeleniecka, Radoryż Wielki, Sarnów i Wola Sarnowska, a przed podziałem na parafię Wojcieszkowską także Burzec, Bystrzyca. Parafia została podzielona po raz pierwszy w 1437, kiedy odłączono od niej Burzec i Bystrzycę.

Na północy granicę parafii stanowił duży obszar leśny (dzisiejsza Jata). Południowa granica przebiegała mniej więcej wzdłuż biegu rzeki Czarnej i jej dopływów. Od południowego wschodu granice stanowiły bagna i lasy nad Małą Bystrzycą, aż pod wieś Oszczepalin, która przed 1437 rokiem należała do parafii Kock. Od północnego zachodu granicę stanowiły duże obszary leśnie.

Na podstawie dokumentów można stwierdzić, że obszar parafii tuchowickiej łączył się bezpośrednio z obszarem parafii łukowskiej. Z map wynika, że wymieniony obszar parafii tuchowickiej otoczony był ze wszystkich stron terenem trudnym do przebycia, prawdopodobnie więc, wszystkie miejscowości leżące na tym terenie należały tej parafii.

W wyniku wielokrotnych podziałów powstało kilka nowych parafii, w tym w Radoryżu i Staninie, a także znacznie później w Jeleńcu. Ostatni podział nastąpił w 1928 roku, kiedy to powstała parafia Jedlanka.

Obecnie do parafii należą: Tuchowicz, Anonin, Józefów, Celiny Włościańskie, Celiny Szlacheckie, Gózd, Kij i Wólka Zastawska.

Kościół

Pierwsza drewniana świątynia powstała w roku 1440. Wokół kościoła istniał przykościelny cmentarz. 

Świątynia drewniana ufundowaną przez Jakuba, Jana i Mikołaja Kanimirów 1548 roku została ogołocona ze sorzętów po tym jak Kanimirowie przeszli na protestantyzm. Przez wiele lat w kościele nie było plebana.

Kolejny drewniany kościół stanął w 1748 roku fundacji Hieronima Krasińskiego, ówczesnego właściciela wsi. W roku 1842 rozpoczął się remont świątyni. Mimo starań stan techniczny świątyni określano jak zły. 

W 1856 roku proboszczem parafii został zaledwie 35-letni ks. Adam Byszewski. Dobra współpraca między księdzem i Hemplami przyczyniła się do restauracji kościoła w 1857 roku. Niestety po niefortunnej burzy 1865 roku, która powaliła na dach kościoła drzewo, nabożeństwa zostały przeniesione do kaplicy cmentarnej. Naprawy zostały zakończone w 1871 roku. Losy drewnianego kościoła zakończył pożar, który strawił wyremontowany kościół 3 czerwca 1873 roku. Zniszczeniu uległa także plebania. Nabożeństwa zostały ponownie przeniesione do kaplicy na cmentarzu a ksiądz zamieszkał w piwnicy.

Wielkim staraniem ks. Adama Byszewskiego w roku 1881 rozpoczęła się budowa murowanego kościoła projektu Władysława Hirszela. 11 listopada 1881 roku nowy kościół został poświęcony przez księdza dziekana Kurowskiego. Ks. Byszewski zmarł 1891 roki - nie doczekał konsekracji kościoła, która miała miejsca w 29 czerwca 1900 roku. Ówczesny biskup Jaczewski opisał świątynię jako "najlepiej urządzoną".

Kościół zaprojektowany jest w stylu neogotyckim, kryty blachą. Nad prezbiterium znajdował się plafon przedstawiający Trójcę Świętą w otoczeniu aniołów, pędzla warszawskiego malarza Nowakowskiego.

Ołtarz dębowy w stylu romańskim wieńczy statua Najświętszej Marii Panny, a po obu jej stronach u dołu dwaj aniołowie. Boczne ołtarze przedstawiają zdobią obrazy NMP Nieustającej Pomocy oraz św. Marii Magdaleny.

Staraniem ks. Stanisława Lewczuka na miejscu starego drewnianego budynku plebani został wybudowany nowy murowany.

Przez lata kościół był wielokrotnie remontowy. W latach 2016 - 2018 świątynia przeszła gruntowny remont i rozstała objęta ochroną konserwatorską.

Źródło:  "Tuchowicz - Dzieje parafii i miejscowości" M. Bilska, M. Świder i portal www.zastawie-netau.net