Organy

Zabytkowe organy z XIX wieku

Organy, które znajdują się w kościele św. Marii Magdaleny w Tuchowiczu zostały wybudowane w 1851 roku przez Moritza Roberta Müllera z Wrocławia dla kościoła pw. św. Aleksandra w Warszawie.

Do Tuchowicza zostały przeniesione zapewne w 1889 roku przez Kazimierza Potulskiego z Warszawy i umieszczone w nowej, zaprojektowanej w stylu tuchowickiego kościoła, imponującej szafie organowej.

Szafa powstała w nawiązaniu do popularnych wówczas wzorników Laukhuffa. Wykazuje również podobieństwo do projektu organów do Inzersdorf (1895), którego autorem był Franz Capek.

Kościół św. Aleksandra w Warszawie

Nie mamy pełnych danych o wizerunku instrumentu Müllera w kościele św. Aleksandra w Warszawie. Zachowały się jednak materiały graficzne, na których widoczny jest chór muzyczny świątyni – w pierwotnie zrealizowanym projekcie Piotra Aignera.

Inwentaryzacja tego kościoła wykonana pod koniec XIX wieku przez Piusa Dziekońskiego obejmuje szereg szczegółowych rysunków dokumentujących stan budowli w celu rozpisania konkursu na jej rozbudowę. Na jednym z przekrojów architekt wrysował organy. Poniżej fragment inwentaryzacji Dziekońskiego (oryginały znajdują się w Petersburgu) zestawiony jest z jedynym odnalezionym wizerunkiem wnętrza kościoła św. Aleksandra sprzed przebudowy uwiecznionym na płótnie przez anonimowego artystę około 1850 roku (w zbiorach Muzeum Narodowego).

Organy mają stół gry wbudowany w lewą ścianę szafy organowej, nisko osadzony prospekt oraz miechownię umieszczoną na poddaszu, nad portykiem kolumnowym.

Kościół św. Aleksandra w Warszawie został rozbudowany w monumentalnym stylu stając się na przełomie XIX i XX wieku bardzo efektowną budowlą dominującą na Placu Trzech Krzyży.

Organy, których mechanizm i piszczałki sprzedane zostały do Tuchowicza, dzięki translokacji na ziemię łukowską, przetrwały katastrofę zniszczenia Warszawy i stanowią dziś namacalny ślad stołecznej działalności wielkiego organmistrza wrocławskiego XIX stulecia – Moritza Roberta Müllera. Choć był on autorem niemal 60 instrumentów – do dnia dzisiejszego przetrwały organy w Toszku, w kościele ewangelickim w Węgrowie oraz instrument z warszawskiego kościoła św. Aleksandra przeniesiony do Tuchowicza.

Kościół w Tuchowiczu

W latach 2021-2023 organy w kościele św. Marii Magdaleny w Tuchowiczu zostały poddane kompleksowym pracom konserwatorskim i organmistrzowskim wykonanym przez warsztaty Vermillion Doroty Moryto-Naumiuk (konserwacja szafy organowej) oraz Naprawa i korekty organów piszczałkowych Krzysztof Deszczak (prace organmistrzowskie).

Instrument usytuowany jest na chórze muzycznym naprzeciw ołtarza głównego.

Szafa organowa wolnostojąca, jednoczęściowa. Prospekt eklektyczny, architektoniczny, pięcioosiowy, symetryczny, koloru ciemnego brązu (bejca, lakier), ze złoceniami obrzeżeń architektonicznych i detali snycerskich (wici roślinne w naczółkach, żabki, owoce ananasa, archiwolty, uskrzydlone putta w tondo). Cokół o konstrukcji ramowej, na planie wielokąta, bardzo wysoki, z trzema profilowanymi płycinami, z lekko zaznaczonymi dwoma, bocznymi ryzalitami.

Strefa piszczałkowa w linii prostej, w układzie dośrodkowym, piszczałki pogrupowane w pięć, prostokątnych kwater zamkniętych arkadowo, z dominującą centralną oraz skrajnymi niższymi, zamkniętymi, bez belkowania, trójkątnym naczółkiem ze złoconą archiwoltą i wewnątrz ozdobną wicią roślinną. Między nimi, dwie najniższe kwatery zamknięte płycinami z motywem główek aniołów w tondo.

Artykulacja lica prospektu sześcioma zdwojonymi pseudo pilastrami (bez baz i kapiteli) potwierdzającymi podział cokołu. W zwieńczeniu trzy drewniane, pełnoplastyczne rzeźby – owoc ananasa na liściu akantu na szczytach naczółków, a na krawędziach naczółków – złocone żabki. Labia w układzie girlandowym (wtórne piszczałki cynkowe zastąpione piszczałkami ze stopu organowego).

Instrument posiada 15 głosów podzielonych pomiędzy dwa manuały (7, 4) o zakresie C-d3 i pedał (4) o zakresie C-d1, trakturę mechaniczną, wiatrownice klapowe (zintegrowane dla I i II manuału).

Miech magazynowy z podawaczem klinowym umieszczony za szafą organową, w pomieszczeniu wieżowym.

 

 

 

Brzmienie - J.S.Bach - Preludium i Fuga c-moll

Dyspozycje

Nazwy rejestrów nadane po ostatnich pracach konserwatorskich.

Nazwy rejestrów zostały ustalone na podstawie rękopisu Seidla, w którym opisane są założenia dyspozycji (pierwotnie planowanej jako 17-głosowej) oraz na podstawie sygnatur na piszczałkach. W instrumencie zachował się niemal kompletny zespół brzmieniowy.

Finansowanie

Prace przy organach sfinansowano ze środków Unii Europejskiej (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego), których dysponentem było Województwo Lubelskie oraz ze środków własnych Parafii.

Galeria